Астана халықаралық әуежайында жолаушылардың жеке басын тексерудің жаңа тәсілі пайда болуы мүмкін. Қазақстанның Көлік министрлігі жасанды интеллект пен биометриялық деректерді пайдаланатын пилоттық жобаны іске қосуды жоспарлап отыр.
Жаңа технология жолаушыларға қызмет көрсету уақытын қысқартып, ұшу алдындағы рәсімдерді жылдамдатуға және әуежайдағы қауіпсіздік деңгейін арттыруға бағытталған.
Алайда жүйе әзірге толық іске қосылған жоқ. Қазір оны енгізуге қатысты құжат жобасы қоғамдық талқылауға ұсынылған.
Биометриялық тексеру қалай жұмыс істейді?
Биометриялық сәйкестендіру — адамның жеке басын өзіне тән физикалық ерекшеліктері арқылы растау тәсілі.
Мұндай технологиялардың ең кең таралған түрлерінің бірі — бет-әлпетті тану жүйесі.
Оның жұмыс істеу қағидаты бойынша камера адамның бейнесін түсіреді. Арнайы бағдарлама бет-әлпеттің ерекшеліктерін талдап, алынған ақпаратты жүйедегі деректермен салыстырады.
Мәліметтер сәйкес келген жағдайда адамның жеке басын растауға болады.
Әуежайларда мұндай технологиялар жолаушыларды тіркеу немесе белгілі бір тексеру кезеңдерінде қолданылуы мүмкін.
Дегенмен Астана әуежайындағы жаңа жүйенің нақты қалай жұмыс істейтіні әзірге жарияланған жоқ.
Атап айтқанда, биометриялық тексерудің қай кезеңдерде жүргізілетіні, алдын ала тіркелу қажеттілігі және жолаушылардың қандай деректерді ұсынатыны әлі белгісіз.
Жасанды интеллект не үшін қажет?
Көлік министрлігі жаңа технологияның басты артықшылықтарының бірі ретінде жолаушыларға қызмет көрсету уақытын қысқартуды атап отыр.
Қазіргі уақытта әуежайда ұшар алдында бірнеше рәсімнен өту қажет. Олардың қатарында тіркелу, құжаттарды тексеру және қауіпсіздік бақылауы бар.
Биометриялық жүйе жеке басты растауға байланысты кейбір процестерді автоматтандыруға мүмкіндік беруі мүмкін.
Бұл кезектерді азайтып, әуежай қызметкерлерінің жұмысын оңтайландыруға көмектеседі деп күтіледі.
Сонымен қатар технология қауіпсіздікті қамтамасыз етудің қосымша құралы ретінде қарастырылып отыр.
Алайда жүйенің нақты қаншалықты тиімді болатыны сынақ нәтижелерінен кейін ғана белгілі болады.
Енді төлқұжатсыз ұшуға бола ма?
Әзірге жоқ.
Жаңа бастама төлқұжаттарды, жеке куәліктерді, отырғызу талондарын немесе міндетті тексерулерді алып тастау туралы шешім емес.
Қазіргі жоспар биометриялық деректер арқылы жеке басты растаудың қосымша мүмкіндігін енгізуге бағытталған.
Сондықтан жаңа технология қолданысқа енгізілген күннің өзінде жолаушылар әуе тасымалына қатысты қолданыстағы талаптарды орындауы тиіс.
Барлық рәсімнен тек бет-әлпетті тану арқылы өту мүмкіндігі ресми түрде жарияланған жоқ.
Жолаушылардың жеке деректері қалай қорғалады?
Биометриялық технологияларды енгізу жеке деректердің қауіпсіздігіне қатысты маңызды сұрақтар туғызады.
Адамның бет-әлпетіне байланысты биометриялық ақпарат — оның жеке басын анықтауға мүмкіндік беретін деректердің бірі.
Сондықтан мұндай жүйені іске қосу кезінде ақпаратты жинау, сақтау, өңдеу және оған қол жеткізу тәртібі нақты белгіленуі қажет.
Сондай-ақ биометриялық тексеруден өтпеген немесе жүйе жеке басын растай алмаған жолаушыларға қандай балама ұсынылатыны маңызды.
Әзірге Астана әуежайындағы пилоттық жобаның осы мәселелерге қатысты толық ережелері жарияланған жоқ.
Жаңа жүйе қашан іске қосылады?
Көлік министрлігі әзірлеген құжат жобасы 2026 жылғы 4 қарашаға дейін қоғамдық талқылауда болады.
Бұл жаңа тәртіптің әлі түпкілікті бекітілмегенін білдіреді.
Пилоттық жобаның нақты басталу күні, қанша уақытқа созылатыны және биометриялық тексерудің қандай рәсімдерде қолданылатыны әзірге белгісіз.
Құжатты қарау аяқталғаннан кейін жобаның техникалық және ұйымдастырушылық ерекшеліктері туралы қосымша ақпарат жариялануы мүмкін.
Осылайша, Астана әуежайы жолаушыларды сәйкестендірудің жаңа технологиясын сынақтан өткізетін алаңға айналуы ықтимал.
Егер пилоттық жоба тиімділігін көрсетсе, биометриялық жүйелерді пайдалану Қазақстанның авиация саласын цифрландырудағы келесі қадамдардың бірі болуы мүмкін.
