Жоғары білімнің құны туралы мәселені журналистер Саясат Нұрбекке 2026 жылғы 12 қарашада Орталық коммуникациялар қызметінде өткен брифинг барысында қойды. Олар мемлекеттік университеттерде бір жылдық оқу ақысы шамамен 1–2 млн теңгені құрайтынын атап өтті. Көптеген отбасылар үшін мұндай шығындар елеулі қаржылық жүктеме болып отыр.
Алайда министр Қазақстандағы жоғары білімді салыстырмалы түрде қолжетімді деп санайды. Оның дәлелдерінің бірі – мемлекеттік білім беру гранттарының саны.
Нұрбектің айтуынша, соңғы жеті жылда елде 1,5 трлн теңгеден астам сомаға 655 мыңнан астам грант бөлінген. Мектеп түлектерінің саны мен гранттар санын салыстырғанда, шамамен екі түлекке бір гранттан келеді.
«Яғни, әрбір екінші түлек мемлекеттік тапсырысқа, грантқа үміткер бола алады», - деді министр.
Сондай-ақ ол «Келешек» білім беру жинақтау бағдарламасы туралы айтты. Министрдің мәліметінше, қазіргі уақытта шамамен 240 мың отбасы балаларының оқуына қаражат жинау үшін арнайы шот ашқан.
Саясат Нұрбек оқу ақысының не себепті өсіп жатқанын да түсіндірді. Оның айтуынша, мемлекеттік университеттер бағаны өз бетінше шексіз көтере алмайды. Министрлік оқу ақысының жыл сайынғы өсуін инфляция деңгейінде, шамамен 10%-дан асырмауға тырысады.
Ал жекеменшік университеттерге қатысты жағдай өзгеше. Министрліктің мұндай оқу орындарындағы оқу ақысын тоқтатуға немесе тікелей белгілеуге мүмкіндік беретін өкілеттігі жоқ.
«Жекеменшік университеттерді біз соншалықты бақылай алмаймыз. Оқу ақысын көтеруге тыйым салатын, оны жай ғана тоқтататын немесе бағасын бақылайтын тікелей тетігіміз жоқ», - деп түсіндірді Ғылым және жоғары білім министрлігінің басшысы.
Білімнің қолжетімділігін негіздеу үшін министр Қазақстанда филиалдарын ашып жатқан шетелдік университеттерді де мысалға келтірді.
Оның айтуынша, Ұлыбританиядағы Cardiff University-де бір жылдық оқу ақысы шамамен 20–22 мың долларды құрайды. Ал университеттің Қазақстандағы филиалында ақылы оқу құны шамамен 13 мың доллар. Сонымен қатар қазақстандық студенттерге 300 білім беру гранты қарастырылған.
Coventry University Kazakhstan университетінде де жергілікті студенттерге арналған гранттар бар. Министрдің айтуынша, олардың саны - 200.
