Әуе таксиі, дрондар арқылы жүк жеткізу және eVTOL аппараттарына арналған арнайы ұшу-қону алаңдары болашақта Қазақстанның көлік инфрақұрылымының бір бөлігіне айналуы мүмкін. Ел Оңтүстік Кореямен Urban Air Mobility немесе UAM деп аталатын қалалық әуе мобильдігі саласындағы ынтымақтастықты бастайды.
Фото: akorda.kz
Қазақстан Президентінің Корея Республикасына мемлекеттік сапары аясында тараптар ұшқышсыз авиацияны және төмен биіктіктегі әуе кеңістігін цифрлық басқару жүйесін дамытуға бағытталған меморандумға қол қойды.
Құжат Қазақстанның Көлік министрлігі, Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігі және Корея Республикасының Жер, инфрақұрылым және көлік министрлігі (MOLIT) арасында жасалды.
Жобаны іс жүзінде жүзеге асыратын серіктестер ретінде Кореяның мемлекеттік Korea Airports Corporation (KAC) корпорациясы мен қазақстандық Alatau Advance Air Group Ltd. (AAAG) компаниясы белгіленді.
Фото: akorda.kz
UAM деген не және ол Қазақстанға не үшін қажет?
Urban Air Mobility концепциясы қала мен агломерация ішінде шағын әуе көліктерін пайдалануды қарастырады. Оның негізгі бағыттарының бірі — eVTOL, яғни электр қуатымен жұмыс істейтін және тік көтеріліп, тік қона алатын әуе аппараттары.
Алайда мұндай көліктерді іске қосу үшін әуе аппараттарының өзі жеткіліксіз. Оларға арнайы инфрақұрылым, ұшу және қону алаңдары, цифрлық бақылау жүйесі және әртүрлі аппараттардың бір әуе кеңістігінде қауіпсіз қозғалуын қамтамасыз ететін ережелер қажет.
Осы мақсатта Қазақстанда UTM — ұшқышсыз авиациялық жүйелердің қозғалысын басқару жүйесін енгізу жоспарланып отыр.
Бұл жүйе төмен биіктікте қозғалатын дрондарды, eVTOL аппараттарын және басқа да әуе көліктерін басқарудың цифрлық негізіне айналуы тиіс.
Оңтүстік Корея технологияларды Қазақстанға береді
Келісімдер Қазақстанда UTM жүйесін іске қосуға қажетті технологиялар мен цифрлық шешімдерді беру және жергіліктендіруді қарастырады.
Бұл тек шетелдік дайын жүйені пайдалану туралы емес. Жоспар бойынша Қазақстан жүйені жергілікті деңгейде басқарып, деректерді ел ішінде өңдей алады. Бұл ретте Қазақстан заңнамасының талаптары ескеріледі.
Болашақта тараптар UTM саласында толыққанды үкіметаралық келісім әзірлеу мүмкіндігін де қарастырып отыр.
Жобаны жүзеге асыру барысында Халықаралық азаматтық авиация ұйымының (ICAO) стандарттары мен ұсынымдары, сондай-ақ Қазақстанның авиациялық қауіпсіздік, киберқауіпсіздік және аса маңызды инфрақұрылымды қорғау талаптары ескерілуі тиіс.
Жаңа технологияларға арнайы «құмсалғыш» жасалуы мүмкін
Жобаны жүзеге асырудағы негізгі мәселелердің бірі — құқықтық реттеу. Ұшқышсыз авиация мен қалалық әуе тасымалы жаңа технологияларды қауіпсіз сынауға мүмкіндік беретін арнайы ережелерді қажет етеді.
Қазақстанның Көлік министрлігі эксперименттік құқықтық режимді немесе регуляторлық «құмсалғышты» қолдану мүмкіндігін қарастырады.
Мұндай механизм технологияларды толық енгізбес бұрын арнайы белгіленген жағдайларда сынақтан өткізуге мүмкіндік береді. Сонымен бірге жоба қатысушыларына мемлекеттік қолдау шараларын қолдану мүмкіндігі де қарастырылмақ.
Алғашқы алаң — Alatau City
UTM технологиясын іс жүзінде енгізетін және қалалық әуе мобильдігі экожүйесін қалыптастыратын алғашқы алаң ретінде Alatau City таңдалды.
Болашақта мұнда әуе қозғалысын цифрлық басқару жүйесі, ұшқышсыз логистикаға арналған шешімдер, eVTOL аппараттары және вертипорттар — тік көтеріліп, қонатын әуе көліктеріне арналған арнайы инфрақұрылым қалыптастыру көзделіп отыр.
Дегенмен қол қойылған келісімдер Қазақстанда әуе таксиі жақын арада жолаушы тасымалдай бастайды дегенді білдірмейді. Қазіргі кезеңде тараптар мұндай көлік жүйесін дамытуға қажетті технологиялық және құқықтық негізді қалыптастыру туралы келісіп отыр.
Осылайша, Alatau City Қазақстандағы төмен биіктіктегі әуе кеңістігін басқарудың жаңа технологиялары іс жүзінде сыналатын алғашқы аумақ болуы тиіс. Жоба одан әрі дамыған жағдайда құрылған инфрақұрылым елде ұшқышсыз авиация мен жаңа әуе көлігі түрлерін кеңінен енгізуге негіз бола алады.